Vào thời điểm thời tiết nóng ẩm hoặc mùa mưa, nguy cơ bùng phát các bệnh ký sinh trùng trên gia cầm thường tăng cao đặc biệt với các trang trại nuôi chăn thả, ở đồi. Trong đó, bệnh đầu đen trên gà là một trong những bệnh thường xuyên tái mắc trong thời điểm này, lây lan qua môi trường chuồng trại và giun kim, gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe đàn gà và hiệu quả chăn nuôi.
1. Nguyên nhân
- Là một bệnh kí sinh trùng, do đơn bào Histomonas Meleagridis thuộc ngành Protozoa, họ Tripanosomatidae, giống Histomonas, loài Histomonas Meleagridis và H. Wenrichi, kí sinh ở niêm mạc ruột thừa và gan, gây nên các biểu hiện bệnh tích điển hình tại đây.
- Tác nhân gây bệnh có 4 dạng tồn tại: Dạng xâm nhiễm ở manh tràng (ruột thừa) có thể phân lập. Dạng sinh dưỡng ở các tổn thương ruột, gan (có thể phân lập và giao tử). Dạng lưới thường dính với nhau tạo ra các thể lưới và hợp bào ở gan. Dạng hình thoi trong lòng ruột thừa và nga ba hồi manh tràng.
- Bệnh xảy ra ở tuổi gà sau 2 tuần tới 3 – 4 tháng tuổi, thực tế với các giống gà nuôi thả vườn, bệnh xảy ra sau 1 tháng tuổi là mạnh nhất, tuổi gà càng cao bệnh càng nặng, đã ghi nhận trường hợp gà đẻ trứng nuôi nền 7 tháng tuổi vẫn mắc bệnh.
2. Đường truyền lây
- Qua trứng giun kim (Heterakis gallinarum): Đây là con đường lây quan trọng nhất, trứng giun mang theo mầm bệnh.
- Qua giun đất: Giun đất ăn trứng giun kim → gà ăn giun đất → nhiễm bệnh.
- Qua phân nhiễm mầm bệnh: Gà ăn phải thức ăn hoặc nước uống nhiễm phân.
- Lây trực tiếp giữa gà: Qua tiếp xúc với phân hoặc chất độn chuồng nhiễm bệnh.
3. Triệu chứng
- Thể quá cấp và cấp tính: Gà sốt cao, gà cù rù, mặt hốc hác tái nhợt và chết nhanh trong vòng 1 – 2 ngày kể từ khi phát hiện những triệu chứng không điển hình. Nếu chỉ dựa vào triệu chứng thường rất khó để chẩn đoán chính xác bệnh phục vụ công tác điều trị, vì khi đàn gà mắc bệnh đầu đen thường có hiện tượng đi phân sáp, sáp vàng, sáp đen, phân lẫn máu rất giống với bệnh cầu trùng, mặt khác biểu hiện sốt rất cao, cù rù, mặt hốc hác, tái nhơt có thể lẫn với bệnh kí sinh trùng đường máu hoăc một số bệnh khác tương tự.
- Tỉ lệ chết trong trường hợp này có thể lên tới 85 – 90% nếu không được điều trị kịp thời hoặc điều trị không đúng cách.
- Thể mãn tính: Xảy ra với mức độ và thiệt hại đầu con nhẹ hơn, chủ yếu ở những đàn gà lớn (trên 5 tháng) bệnh kéo dài, thiệt hại chủ yếu là giảm năng suất chăn nuôi, tỉ lệ chết không cao.
4. Bệnh tích
- Bệnh tích đầu tiên xảy ra trên manh tràng: viêm loét manh tràng làm cho thành manh tràng dày lên, thỉnh thoảng ,những vết loét này ăn mòn thành manh tràng, dẫn đến viêm phúc mạc và các cơ quan nôi tạng khác.
- Manh tràng chứa chất nhầy màu vàng xanh, màu của máu, Ở giai đoạn sau, tạo thành một lõi cứng (kén).
- Gan viêm sưng to, trên bề mặt gan có những đốm đỏ thẩm, sau đó biến thành những ổ hoại tử màu trắng hình hoa cúc và ăn sâu vào trong mô gan.
5. Quy trình xử lý
- Vệ sinh chuồng trại theo các bước: Xịt sạch các chất bẩn vô cơ, hữu cơ -> Dội sút -> Phun sát trùng -> dội vôi.
- Rắc vôi nền chuồng, khu vực xung quanh chuồng nuôi tiến hành dọn cỏ, phun sát trùng và rắc vôi bột (Quy trình xử lý chuồng trại chi tiết đã được hướng dẫn trong Sổ tay chăn nuôi gà thịt).
- Quy trình điều trị bằng kháng sinh:
- Ngày 1: Tẩy giun febendazone
- Ngày 2-5: Sunfamono+trimethoprim
- Trong quá trình này dùng giải độc gan + men tiêu hóa nếu sốt dùng thêm paracetomol
Bệnh đầu đen thường ghép với nhiều bệnh khác, trong trường hợp gà có biểu hiện bất thường cần liên hệ ngay với Phòng kĩ thuật để có biện pháp xử lý kịp thời.
PHÒNG KĨ THUẬT
